Polygon aanwezig bij mkb-werkbezoek van Secretaris-generaal ministerie EZK

Op vrijdag 12 april vond een werkbezoek van secretaris-generaal Maarten Camps van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en Leendert-Jan Visser, directeur MKB-Nederland plaats. Brancheorganisatie voor schoonmaak- en glazenwasbedrijven (OSB) had Marlies van der Meulen-Sahni, directeur van Polygon Nederland, gevraagd de schoonmaaksector te representeren.

Platformeconomie en e-commerce regelrechte uitdagingen voor ondernemers, branches en overheid

"Daag ons maar uit" en "Jullie gaan altijd door, daar heb ik bewondering voor", zei de hoogste baas van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, secretaris-generaal Maarten Camps, tijdens een bedrijfsbezoek tegen ondernemers. Op 12 april was hij op bezoek bij de Jumbo-supermarkt in Alphen aan den Rijn en bij autodealer Wittebrug op het Haagse Forepark. Het werkbezoek ging over franchise, de platformeconomie en aanbesteding. Wat komen ondernemers in hun bedrijfspraktijk tegen? Waar liggen de kansen en waar zitten de schaduwkanten? En wat kan de overheid doen?

Het bedrijfsbezoek was georganiseerd door MKB-Nederland. Leendert-Jan Visser, directeur MKB-Nederland: "We vonden het nuttig om ondernemers en verschillende branches in elkaars keuken te laten kijken. Bij het bezoek waren de BOVAG, het Vakcentrum voor de retail en de schoonmakers- en glazenwassersbranche OSB aanwezig, met ondernemers uit hun achterban. Het leverde een interessant gesprek op met elkaar en met het ministerie van EZK." Camps: "Je ziet dat in de praktijk heel veel aan het veranderen is, platforms, e-commerce, krappere arbeidsmarkt enzovoort, en dat elke branche en ondernemer er op zijn manier mee te dealen heeft."

Super in de buurt

Het gevoel van veel franchisenemers is dat ze aan de leiband lopen, geen speelruimte hebben, maar wel de risico's dragen. Bijvoorbeeld van goederen die retour komen. Patricia Hoogstraaten, directeur van het Vakcentrum: "Als er winkels te koop komen, gaan die vaak naar de franchisegevers. Starters hebben geen kans zo." Edwin ten Brink, franchisenemer van Jumbo, ziet de prettige kanten van franchise, maar is ook kritisch: "Ik heb dit bedrijf van mijn vader overgenomen en heb veel conflict gehad met een vorige keten." Daarna is hij zaken gaan doen met Jumbo. "Wij willen een factor zijn in de buurt. Ik merk dat ik nu voldoende ruimte heb om mijn eigen accenten te zetten. Door zelf leveranciers te selecteren en door dingen te doen die belangrijk zijn voor de mensen hier in de buurt. Ik heb pas een koffiecorner in de winkel gemaakt, en daar zitten nu veel mensen uit de wijk. Zo kan het dus ook." Hoogstraaten bevestigt dit beeld: "Maatschappelijk ondernemen gebeurt meer door franchisenemers zoals Ten Brink, want die voelen een band met de buurt."

E-commerce

Het gesprek gaat al snel over e-commerce en platforms. De online omzet neemt hand over hand toe, dat ziet iedereen gebeuren. Bij de Jumbo-vestiging is het al 10 procent, zegt Ten Brink. Bij autodealer Wittebrug is het zo'n 20 procent en voor gebruikte auto's maar liefst 80 procent, aldus Emiel van Egmond, algemeen directeur.
Voor beiden is de impact van de e-commerce anders, maar beiden zijn het er over eens dat 'online' geen verdienmodel is. "Kijk naar bijvoorbeeld naar Picnic. Je kunt 'online' niet winstgevend maken." Ten Brink: "En gek genoeg kan e-commerce de doodsteek betekenen voor franchisenemers, zeker voor de kleinere. Ze worden in de tang genomen door de franchisegevers, die de e-commerce beheersen, dus ook de klantdata, voordelen uitdelen met een lagere prijs voor producten en gratis retourzendingen." Iedereen is het er wel over eens dat e-commerce de realiteit is, omdat consumenten dit nu eenmaal willen. Ook al beseffen consumenten best dat niet alles gratis is wat wel als gratis wordt aangeprezen.

Autobranche

Geert Brummelhuis, manager BOVAG: "Je ziet dat fabrikanten veel marktmacht hebben en de verhoudingen in de franchiserelatie bepalen. Behalve Louwman en Pon zijn er geen importeurs meer in Nederland. De speelruimte is beperkt." Van Egmond van Wittenbrug Groep: "Een groot nadeel dat ik zie is dat de klantdata niet van ons zijn. Was dat maar zo, want dan kunnen we onze klanten veel beter volgen en adviseren." Hij schetst de ontwikkelingen in zijn automotive branche. "We hebben te dealen met platforms. En met het feit dat mensen even makkelijk een auto kopen in een ander land, via een internationaal portal. We zitten niet stil. We gaan terug in het aantal showrooms, voor het merk Audi van 3 naar 1. Maar de showroom die we overhouden, wordt er één met een wow-beleving. En online zijn we heel alert en snel."

Harde keuzes

"Elektrisch rijden heeft de toekomst", zegt Van Egmond. "Dat heeft enorme consequenties voor ons verdienmodel, want dat betekent minder reparaties in de werkplaats. Je ziet nu al dat onze werknemers veranderen van mecaniciens in een soort IT'ers, van vuile handen naar schone handen op het toetsenbord. We investeren enorm in de skills van onze mensen en in het opleiden van technische leerlingen in samenwerking met scholen; daar lopen leermeesters van ons rond.
"Eigenlijk veranderen we van garages en showrooms in mobiliteitscentra. We gaan meer doen voor onze klanten: autowassen, carsharing, elektrische fietsen, leasing, elektrisch laden tot en met het regelen van laadpalen, allemaal in één concept."
Brummelhuis van BOVAG: "Voor grotere ondernemingen zoals Wittebrug is het te doen, maar veel kleinere ondernemers in onze autobranche hebben het ongelooflijk moeilijk. Die kunnen niet even iemand aannemen of inhuren om wat data-dingen te doen in het bedrijf. Iedereen in onze branche staat voor hele harde keuzes. Is het niet nu, dan wel snel."

Van wie zijn de klantdata?

Camps van ministerie EZK: "We zijn bezig met wetgeving voor franchise. Daar is behoefte aan, maar het is niet eenvoudig. We hebben een consultatie gedaan. Daar zijn bijna 600 reacties op gekomen, waaronder veel positieve, maar zo'n 200 waren anoniem. Dat zegt wel wat! Wat ik uitdagend vind, is het eigenaarschap van klantdata. Nu hebben veel franchisegevers, concerns en producenten, een monopoliepositie. Dat betekent veel marktmacht en minder ruimte voor franchisenemers om hun klanten in de aftersales goed te bedienen. Daar lijkt wel wat meer evenwicht in mogelijk. Wij pleiten overigens ook in Brussel voor regels gericht op het ruimer delen van data."

Beter aanbesteden

Tot slot kwam het onderwerp aanbestedingen nog even ter sprake. De ondernemers benadrukten dat de overheid een fijne opdrachtgever is, maar dat er ook wat verbeterpunten zijn. Algemene klacht is dat de vakkennis bij inkopers van de overheid te wensen overlaat. Dat speelt risicomijdend gedrag in de kaart, met onrealistische eisen, vinden de ondernemers aan tafel. Dat is nadelig voor kleinere mkb'ers, die daaraan meestal niet kunnen voldoen en dan achter het net vissen. Contact 'aan de voorkant' kan enorm helpen om het inkoopproces daarna soepeler te laten verlopen. En ook om dan al onrealistische eisen te bespreken. Ook wezen ze op de werklast bij inkopers van de overheid, wat volgens hen leidt tot focus op de laagste prijs en onvoldoende op kwaliteit. Het ministerie van Defensie werd als goed voorbeeld aangehaald, omdat het vooraf zogeheten leveranciersmarkten organiseert. Het ministerie van EZK heeft nu een actieplan voor Beter Aanbesteden. Het gaat niet om de regels maar om de toepassing in de praktijk. Daarin is TenderNed, een marktplaats voor aanbestedingen, belangrijk, al is het niet voor alle mkb'ers de oplossing, stellen de ondernemers bij het werkbezoek. Het ministerie stelt dat nu ook meer wordt gelet op het verstrekken van tendervergoedingen als de investeringen voor een voorstel hoog zijn. Daarnaast is onnodig clusteren van aanbestedingen verboden om de drempel voor kleinere mkb'er zo laag mogelijk te houden.

Polygon bij werkbezoek Maarten Kamps1Polygon bij werkbezoek Maarten Kamps2Polygon bij werkbezoek Maarten Kamps3Polygon bij werkbezoek Maarten Kamps4

Fotograaf: Rolf van Koppen